Socjalizacja i habituacja szczeniaka.

Szczeniak to chłonna gąbka, która szczególnie w pierwszych tygodniach życia potrzebuje naszej szczególnej uwagi i ogromu naszego czasu. Jak to jest z tą socjalizacją i habituacją? Wyjaśnię Wam dziś krótko na czym polegają te dwa procesy oraz pokaże, w jaki sposób w naszej hodowli staramy się o to, aby sprostać wymaganiom naszych psich dzieciaków 😊

Zaczniemy może od tego, na jaki okres przypada naturalny proces habituacji i socjalizacji szczeniaka. Najczęściej mówi się o czasie między 5 a 16 tygodniem życia szczeniaczka. To wskazuje nam, że część tego czasu to okres życia malucha, kiedy jest on jeszcze w hodowli. Socjalizacja i habituacja więc powinny mieć swój początek już u hodowcy 😊

Socjalizacja a habituacja?

Termin socjalizacja jest dość powszechnie znany w obecnych czasach, pod jego definicję najczęściej podciągane są czynności, które w rzeczywistości należą do procesu habituacji.

Socjalizacja – wewnątrzgatunkowa lub międzygatunkowa. Oznacza naukę odpowiednich zachowań w kontaktach z innymi istotami żywymi. Nabieranie umiejętności komunikacyjnych w relacjach z nimi. Szczenię poznaje pewne zasady społeczne i uczy się strategii radzenia sobie w różnych sytuacjach, nabiera umiejętności samokontroli. Podsumowując socjalizacja to kontakty szczeniaka z innymi psami, zwierzętami innych gatunków oraz z nami, ludźmi.

Habituacja – najprościej mówiąc to przywykanie do nieożywionych elementów naszego świata. To proces oswajania szczeniaka z dźwiękami, przedmiotami, powierzchniami, miejscami, pojazdami, gwarem ulicznym, odgłosami sprzętów domowych itp.

Po co naszemu psiakowi procesy socjalizacji i habituacji? Prawidłowo przeprowadzone, oparte na pozytywnych skojarzeniach, pozwolą nam w przyszłości cieszyć się odważnym, zrównoważonym psem, z umiejętnością radzenia sobie w różnych sytuacjach, które napotka w swoim psim życiu. Praca z psem w tym okresie buduje w nim ufność oraz pewność siebie, pozbawiając go strachu i bojaźliwości.

Wróćmy na moment do okresu trwania tych dwóch procesów. Prawdą jest, że najważniejszy czas to ten we wczesnych okresie szczenięcym, jednak w praktyce rozpoczęty proces socjalizacji i habituacji powinien trwać aż do osiągnięcia dojrzałości u psa, czyli do ok 2 roku życia.

Pamiętajmy więc, że po 16 tygodniu życia malucha absolutnie nie jesteśmy zwolnieni z obowiązku pokazywania mu świata. Jest to bardzo ważne ze względu na pojawiające się do pewnego momentu w życiu psa tzw. okresów lękowych. Pojawiają się one najczęściej w granicach 8-10 tyg. życia, następnie między 16-20 tyg. życia. Kolejny pojawia się ok 6 i 10 miesiąca życia, powracając między 14-18 miesiącem życia. 

Ważne, aby mieć świadomość tego i umieć w odpowiedni sposób zareagować. To czas, w którym z dnia na dzień nasz psiak może zacząć odczuwać strach przed czymś znanym i akceptowanym. W takim przypadku należy dać mu czas i na siłę nie konfrontować go z tym bodźcem, to bowiem doprowadzić może do uwrażliwienia się na niego.

Należy też wiedzieć, że nie każdy psiak boryka się z okresami lękowymi. Jeśli jednak Twój psiak i Ty się z tym spotkacie, pamiętaj że dla Twojego pupila to bardzo trudny czas, w którym staje się bardziej wrażliwy. Twoja reakcja powinna opierać się na zignorowaniu nieoczekiwanego lęku, nie wzmacnianiu go swoją reakcją, i odizolowaniu psiaka na pewien czas przed budzącym emocje bodźcem.

Wróćmy jednak do samego procesu socjalizacji i habituacji. W jaki sposób go prowadzić, aby osiągnąć zamierzony cel.

Pierwsza najważniejsza rzecz jest taka, aby zdać sobie sprawę z tego, że każdy psiak jest inny i ma inne potrzeby. Tempo obu procesów musi być dostosowane do jego indywidualnych potrzeb i możliwości. W socjalizacji i habituacji nie chodzi o to, żeby zapoznać szczenię jak najszybciej, z jak największą liczbą bodźców! Zapamiętaj to, bo to niezwykle ważne. Nastawianie psa na masę różnych bodźców wbrew jego woli spowoduje w przyszłości wiele nieoczekiwanych problemów behawioralnych.

Prawidłowa socjalizacja i habituacja to systematyczny, dostosowany do szczeniaka proces pod naszą kontrolą. To stopniowe zapoznawanie psa z bodźcami, obserwowanie go i reagowanie w odpowiednim momencie, tak aby proces ten był dla niego przyjemny i budził tylko pozytywne skojarzenia. Odrobina stresu w trakcie socjalizacji i habituacji jest jak najbardziej naturalna, dopóki szczenięca ciekawość zwycięża.

Socjalizacja więc to nie jest witanie się z każdym przypadkowo napotkanym psem na spacerze. Ważne, aby wybierać do kontaktów z naszym psem innego zrównoważonego, stabilnego, najlepiej dorosłego psa i stworzyć im warunki do prawidłowej socjalizacji i nauki komunikowania się u naszego malucha.

W ramach socjalizacji nauczmy swojego szczeniaka nabywać umiejętności spokojnego omijania i ignorowania mijanych psów na spacerze.

To samo tyczy się ludzi, nasz maluch nie musi witać się z każdym, a my nie pozwalajmy na głaskanie i dotykanie szczeniaka każdej napotkanej osobie, szczególnie jeśli próbuje to zrobić znienacka.

Zamiast tego wykorzystajmy ten czas na budowanie własnej relacji z naszym czworonogiem, pokażmy i nauczmy go podstawowych zasad wspólnego funkcjonowania, wyznaczajmy granice i twórzmy rytuały 😊

Habituacja z kolei bardzo często jest zaniechana na koszt bezwzględnej kwarantanny, to często bardzo duży błąd, który pozbawia malucha możliwości poznawania otaczającego go świata w najlepszym momencie jego życia. Druga skrajność to chęć (od samego początku lub poczucie konieczności nadrobienia zaległości po kwarantannie) pokazania maluchowi bardzo wielu rzeczy w jednym momencie, co niestety skutkuje przebodźcowaniem.

Układ nerwowy naszego psa, podobnie zresztą jak nasz własny, potrzebuje zarówno doznań, jak i wyciszenia oraz czasu na regenerację. Dlatego planując habituację miejmy na uwadze to, że nasz psiak w jej trakcie będzie miał potrzebę wyciszenia głowy, znajdźmy na to najlepszy sposób, który sprawdza się w przypadku naszego psa. Ilość bodźców w danej przestrzeni czasowej musimy dopasować do możliwości naszego psa.

Być może po przeczytaniu tego artykułu powstała w Tobie obawa, że w przypadku jeśli Twój pies z jakiegoś powodu nie przeszedł odpowiedniej socjalizacji czy habituacji w okresie szczenięcym, to już wszystko stracone. Absolutnie nie! Pies uczy się całe życie!

Procesy poznawania świata i zdobywania umiejętności komunikowania się w okresie późniejszym niż szczenięcy, nazywane są procesami resocjalizacji i rehabituacji. Jak się z pewnością domyślacie trwa to często znacznie dłużej niż proces socjalizacji i habituacji, gdy psiak jest jeszcze szczeniakiem, ale jest to możliwe. Wymaga od nas odrobinę więcej zaangażowania, cierpliwości i tyle samo konsekwencji.

 

A teraz opowiem bardzo krótko o tym, w jaki sposób w naszej hodowli przeprowadzamy wstępną habituację i socjalizację 😊

Maluszki w naszej hodowli właściwie od pierwszych dni życia przyzwyczajane są do dotyku. Przez kilkanaście pierwszych dni życia maluszki poddawane są wczesnej stymulacji neurologicznej. W wieku ok 3 tygodnia życia zajmują w domu miejsce, gdzie  poddawane są habituacji i socjalizacji. Poznają zwykłe codzienne odgłosy domowe, jak dźwięki różnych sprzętów gospodarstwa domowego, dzwonek do drzwi, dźwięk telefonu i wiele innych.

W pewnych odstępach czasowych dostarczamy też bodźców w postaci dźwięków nagranych. Tutaj wybór jest ogromny, najczęściej korzystamy jednak z nagrań stworzonych na potrzeby socjalizacji maluchów. To pozwala nam pokazać im namiastkę gwaru miejskiego, dźwięku ciężkich maszyn, syren, ale przede wszystkim wystrzałów, co okazało się wspaniałym rozwiązaniem podczas przygotowania zimowego miotu na noc sylwestrową.

Bardzo często  również wyciszamy się za pomocą muzyki relaksacyjnej lub klasycznej.

Oprócz dźwięków maluszki mają też możliwość poznać różne powierzchnie, do tego służą nam ścieżki sensoryczne. Zaznajamiamy je również z różnymi przedmiotami, frajdą jest zarówno pudełko kartonowe jak i worek na śmieci. 

To z pozoru nic wielkiego, a jednak dzięki pokazywaniu różnorodnych przedmiotów pod względem wielkości, ciężkości, rodzaju powierzchni, czy wydawanych dźwięków, budujemy w maluchach poczucie pewności siebie, jednocześnie zaspokajając szczenięcą ciekawość.

Socjalizacja w naszej hodowli to przede wszystkich budowanie relacji z nami, z naszymi dziećmi w różnym wieku poprzez zorganizowane wspólne chwile. To również kontrolowane spotkania z obcymi da naszych szczeniąt osobami.

Socjalizacja to również zapoznanie naszych maluszków z innymi psiakami z naszego stada i ze znanymi nam szczeniakami i stabilnymi dorosłymi psami.

W momencie, gdy nasze maluszki osiągają odpowiedni wiek proces socjalizacji i habituacji przenosimy również do miejsc poza miejsce hodowli 😊

W naszej opinii wczesna socjalizacja i habituacja to niezwykle ważne elementy życia każdego malucha, dlatego należy się do tego dobrze przygotować i starać się, aby ten okres przebiega w pełnej harmonii z naszym psem.

Pamiętajcie, że nawet jeśli macie obawy o zdrowie Waszego maluszka po odebraniu z hodowli zawsze możecie bardzo mocno ograniczyć ryzyko i przeprowadzić socjalizację i habituację z nowym otoczeniem, korzystając z torby socjalizacyjnej czy innych możliwości, które umożliwią pokazywaniu maluszkowi świata bez konieczności poruszania się na własnych łapkach😊